I OPNIEW BOVENKOMEN (SURFACING)

ALAIN PAIEMENT I

> van 24 january tot 25 maart 2007

OPNIEW BOVENKOM (SURFACING)

A priori is het evenzo eenvoudig als in de aardrijkskunde: het grondgebied wordt fotografisch vanuit een vliegtuig of een satelliet op basis van een minimale cartografische verdeling afgetast terwijl zorg  ervoor gedragen wordt dat het filmplan steeds parallel ligt met de gefotografieerde oppervlakte. Hier
is de waargenomen oppervlakte meer rechtstreeks. Het gaat inderdaad over beelden van de grond die ik betreden heb.
De afbeeldingen zijn methodisch, maar  onderweg heb ik weliswaar, indien geconfronteerd met fotogenieke onderwerpen, gedraald tussen documentaire strengheid en irrationele intuïtie. Ze bevonden zich eenvoudig daar waar ik me op dat ogenblik  van mijn parcours bevond... zonder dat ik ze zou hebben opgezocht. Dit is wat zulke afbeeldingen van bakkerijen, van wagens of van een  betrapte muis met elkaar gemeen hebben. Flarden van reizen en herbouwde voorwerpen. Geen beroemde of monumentele  plaatsen. Alles te zamen genomen, alleen het precaire.

Refaire surface is gelijk aan het herbestuderen van de primitieve aardrijkskunde die mij gedurende een paar jaren heeft doen afdrijven van schilderkunst naar architecturele fotografie. Opnieuw gaan schilderen. Enkele andere onvoltooide mappings die orde en wanorde samenbrengen worden door een titel verenigd die een terugkeer van beneden impliceert, zoals het opduiken van een U-boot na een  benadering met de periscoop. Maar hier wordt van boven uit gekeken. Het is geen blik van iemand. Alvorens er te zijn zijn wij reeds toeschouwers. Op enkele meters na, pas voor het landen.

Sedert meer dan twintig jaar heeft mijn werk zich ontwikkeld, vanuit schilderkunst naar fotografie en architectuur toe, met een doorlopende interesse voor mapping.
Oorspronkelijk suggereert het aanbrengen van dunne lagen op tegen de grond gelegde oppervlakten gelijksoortigheden tussen de oppervlakte van de schilderij en deze van de aarde, alsof men deze laatste van boven zou bekijken, vanuit zeer grote hoogte. Zulk  parallelisme is meer en meer complex geworden en heeft opzoekingen op het gebied van aardrijkskunde gemotiveerd.
Het foto-cartografisch procédé werd nadien naar volume verplaatst, op basis van een sferische aftasting binnen specifieke ruimten. Fotografie wordt in zulk geval begrepen als een ruimteverschijnsel, door het tot stand brengen van dialogen tussen de architecturele vormen en hun vertaling naar fotografische constructies. Zo is het dat een klassieke
semi-circulaire amfitheater op een bol gebracht werd; dat het bouwterrein van een museum zich binnen een blok bevindt; en dat gevels van moderne gebouwen in de vorm van borden, schermen en vakken in kaart werden gebracht.

Nadien is mijn kunst opnieuw schilderwerk geworden. Naar het voorbeeld van de geografische schilderkunst die mij tot de fotografische kunst had gebracht, zijn het fotografisch plan en de oppervlakte van de wereld weer correlatief. Terwijl zekere werken uit honderden foto’s bestaan die naast elkaar of over elkaar geplaatst zijn, zijn andere werken het resultaat van één enkele opname, hetgeen de klemtoon legt op de monoscopie van de fotograaf.

In Douche (self) (2001), bijvoorbeeld, bevindt zich de toeschouwer boven een naakte persoon in een stortbad. Wij worden bijna voyeurs, hetgeen het tegenovergestelde is van de visie die door een montage van een groot aantal cliché’s wordt verworven, zoals in de meerderheid van de tentoongestelde werken. Vervormingen, onwaarschijnlijke verbindingen, wijzigingen in schaal en gezichtshoek, diverse breuken tussen de fragmenten : deze effecten tonen allemaal het artificieel karakter van het procédé aan en plaatsen ons zodoende tegelijkertijd ver en dicht bij de in kaart gebrachte werkelijkheid.

F3 Living Chaos (2001), Parages (2002) en Country Base (2004) brengen een gebouw  zowel van binnen als van buiten in kaart. Ze wemelen van details die het leven weergeven van de inwoners ervan. Parages is een reeks die ons een woning toont en de bakkerij waarboven deze woning zich bevindt.
Het cartografisch overzicht van deze bakkerij leidt ons van het broodbakken gedurende de nacht en de levering van het brood ’s morgens tot op straat, wat later. Het formaat ervan brengt de panoramische geschiedenistaferelen ter herinnering, die een reeks verhalen in een uitgebreide ruimte opnemen. Brood wordt sedert onheuglijke tijden overal en iedere dag gebakken, Door het archetypische karakter alsook de trivialiteit ervan wordt het bakken een non-historisch gebeuren. Maar buiten,
op straat, viert de menigte de overwinning van de Braziliaanse voetbalteam op het Mundial 2002. De gebeurtenis is gedateerd. Binnen verwijst de activiteit naar de locale economie van een familiale onderneming, terwijl wat er buiten gebeurt naar de wereldeconomie verwijst. Het model ambachtelijk handel wordt door het perspectief van een globale markt gewijzigd.
Het mapping concept is archeologisch. Het wordt hier bedacht als het over elkaar leggen van momenten in een diachronische voorstelling.

Alain Paiement